|
|
BS.Trần Văn Tân Giám đốc TCPT
I. ĐẠI CƯƠNG
Bệnh Sốt Bại Liệt còn được gọi là bệnh Heine-Médin, bệnh liệt ở trẻ em, bệnh của tủy sống, bệnh viêm sừng trước tủy cấp.
Bệnh lây ,,, theo đường tiêu hóa, do Poliovirus tấn công chọn lọc các tế bào thần kinh vận động ở sừng trước tủy, gây liệt mềm không đồng đều ở chi thể hoặc thân mình. Bệng diễn biến tức thì, trường hợp nặng liệt sẽ là di chứng suốt đời. Hiện ,,,chưa có thuốc trị và phòng ngừa bằng vaccin.
II. DỊCH TỄ
Bệnh có từ ngàn xưa khắp thế giới. ,,,Ổ bệnh là người lành mang bệnh. Nguồn lây là chất bài tiết từ họng,phân.
Theo Fanconi:
- 90 – 95% : bị nhiễm, không biểu hiện liệt
- 4 – 9% ,,,: liệt
- 0,5 – 1%: liệt nặng
Theo GS.BS. Võ Thành Phụng
- 0,25% dân phía Nam bị d/c SBL
TƯƠNG QUAN GIỮA NHIỄM VÀ TRIỆU CHỨNG
,,,
,,,
,,,
III. GIẢI PHẪU BỆNH
1. Triệu chứng lâm sàng tùy số lượng và vị trí tế bào thần kinh bị hủy họai
2. Tế bào thần kinh bị tổn thương ở 3 cấp độ:
a. Viêm nhiễm, phù nề
b. Thóai hóa
c. Tiêu hủy
3. Những biến dạng (di chứng ) sau đó do:
a. Cơ bệnh bị thóai hóa, co rút
b. Mất thăng bằng lực cơ
c. Sự phát triển không đồng bộ của cơ, xương
d. Biến dạng nguyên phát và thứ phát.
IV. TIẾN TRIỂN BỆNH
1. Các giai đoạn của bệnh:
a. Giai đoạn Cấp tính: các triệu chứng sốt, liệtvà hết đau nhức diễn ra trong vòng~ 1 tháng
b. Giai đoạn Phục hồi: Từ sau 1 tháng đến 1,5 năm
c. Giai đoạn Di chứng: Từ sau 1,5 năm trở đi
2. Tính chất của SBL:
a. Liệt mềm, trương lực cơ giảm
b. Liệt không đồng đều, không đối xứng
c. Teo cơ nhanh và nhiều
d. Không có rối lọan cảm giác
e. Không có rối lọan cơ vòng
V. DỰ PHÒNG
1. Vệ sinh: Đảm bảo ăn sạch, uống sạch. Thực hiện tốt việc xử lý phân, rác và nước thải.
2. Vaccin: có 2 loại dùng theo đường tiêm ( vaccin Salk) và dùng theo đường uống (vaccin Sabin), trong đó loại thứ nhì thường được dùng nhất ở Việt Nam.
Lịch uống Vaccin Sabin
Lần 1: -Tháng thứ
-Tháng thứ 4
-Tháng thứ 5
Lần 2: -Tháng thứ 15
Lần 3: -Lúc 5 tuổi
VI. PHỤC HỒI CHỨC NĂNG
1. Giai đọan cấp: Tại bệnh viện:
Điều trị triệu chứng
Nhiệt ẩm
Giữ tư thế chức năng
Tập thở
2. Giai đọan phục hồi
Thử cơ, lượng giá chức năng
Tập thụ động và chủ động tuỳ theo sự tăng tiến của sức cơ.
Chỉ định dụng cụ chỉnh hình mục đích:
+ Nâng đỡ, bảo vệ một phần
+ Kiểm sóat cử động
+ Sửa biến dạng
,
+ Phương tiện di chuyển.
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
3. Giai đọan di chứng
Trong giai đoạn này các biến dạng được hình thành rõ rệt:
-Cơ teo, nhẽo
-Co rút gấp khớp háng, gối, gót, vẹo cột sống
-Biến dạng lọi gối
Việc theo dõi và điều trị lâu dài với 3 mục đích:
-Sửa chữa các biến dạng
-Tái lập lại sức cơ
-Ổn định các khớp
Tại Việt Nam, nhờ hiệu quả của công tác săn sóc sức khoẻ ban đầu và chương trình tiêm chủng mở rộng, từ năm 2000 bệnh sốt bại liệt đã được giải quyết dứt điểm. Tuy từ đó đến nay không có , trường hợp sốt bại liệt mới nào xuấy hiện, nhưng , nhu cầu về công tác điều trị và , chăm sóc số bệnh nhân cũ , với những di chứng nặng nề tại các tỉnh phía Nam còn rất lớn. |
 |
